Yazar: Darulfünun Vakfı

Ramazan Ayı Fazileti: Şehr-i Ramazan Ne Demek? Ramazan ayı fazileti, Kur’an-ı Kerim ve hadis-i şeriflerle sabittir. “Şehr-i Ramazan” ifadesi, Ramazan ayının İslam takvimindeki yerini vurgular. Bu ay, insanlara hidayet rehberi olan Kur’an’ın indirildiği aydır. Bakara suresinde “Ramazan ayı ki, insanlara hidayet rehberi, doğrunun ve eğrinin açık delili olan Kur’an onda indirildi” buyrulur. Ramazan ayı fazileti bu nedenle öncelikle vahyin bu ayda inmeye başlamasıyla ilişkilidir. Ramazan Neden Mübarek Aydır? Ramazan, sadece orucun farz kılındığı ay değil; aynı zamanda rahmet, mağfiret ve cehennemden kurtuluş ayıdır. Resulullah (s.a.v.) “Ramazan geldiğinde cennet kapıları açılır, cehennem kapıları kapanır, şeytanlar zincire vurulur” buyurmuştur. Bu hadis, Ramazan…

Zekat Nedir? Zekat Kimlere Farzdır? Zekat nedir sorusunun cevabı: İslam’ın beş esasından biri olan, belirli malların belirli bir kısmını, belirli şartlarla hak sahiplerine vermektir. “Namazı kılın, zekatı verin” ayeti zekatın farziyetini bildirir. Zekat kimlere farz sorusu ise şöyle cevaplanır: Müslüman, akıllı, ergen, hür ve nisap miktarı mala malik olan; bu malın üzerinden bir kameri yıl (havlü’l-havl) geçen ve malı artıcı (nama) nitelikte olan kişiye zekat farzdır. Zekat, malı temizler ve toplumda fakirin hakkını zengine ödettirir. Zekat Nisabı ve Zekat Verilecek Mallar Zekat nisabı, her mal türü için farklıdır. Altında 85 gram (yaklaşık 20 miskal), gümüşte 595 gram; nakit para ve…

Sahur ve İftar Adabı: Ne Zaman, Nasıl Yapılır? Sahur ve iftar adabı, Ramazan orucunun sünnete uygun biçimde tutulmasının parçasıdır. Sahur, imsak vaktinden önce yenen son yemektir; iftar ise güneş battıktan sonra orucun açılmasıdır. Resulullah (s.a.v.) “Sahur yapın, çünkü sahurda bereket vardır” buyurmuştur. Sahur ve iftar adabı bu iki vakti doğru zamanda ve doğru şekilde geçirmeyi kapsar. Sahur Zamanı ve Sahurda Ne Yemeli? Sahur, gece sonuna doğru, imsak vaktine yakın yapılır. İmsak, fecr-i sadıkla birlikte girer; bu andan itibaren yiyip içmek orucu bozar. Sahur vaktini mümkün mertebe sona bırakmak sünnettir. Sahurda ağır ve aşırı yemek yerine doyurucu, hafif ve sindirimi kolay…

> Fitre Nedir? Fıtır Sadakası Ne Demek? Fitre nedir sorusunun cevabı: Ramazan bayramına kavuşan Müslümanın, kendisi ve bakmakla yükümlü olduğu her bir kişi için vermesi vacip olan sadakadır. Fıtır sadakası da denir; “fıtır” bayram anlamına gelir. Resulullah (s.a.v.) fıtır sadakasını oruçluyu boş ve çirkin sözlerden temizlemek, yoksullara bayram günü yemek sağlamak için farz kılmıştır. Fitre, zekattan farklıdır: Zekat belirli mallarda ve nisap üzerinden bir yıl sonra farz olur; fitre ise Ramazan bayramına yetişen her nisap sahibi Müslüman için kişi başı vaciptir. Fitre Kimlere Vacip? Fitre Yükümlülüğü Nisap miktarı mala sahip olan Müslüman, kendisi için fitre verir. Ayrıca küçük çocukları, yaşlı…

Teravih Namazı: Kaç Rekat, Nasıl Kılınır? Teravih namazı, Ramazan gecelerinde kılınan nafile namazdır. Resulullah (s.a.v.) birkaç gece mescitte teravih kıldırmış; sonra cemaatin devam etmesinden endişe ederek evinde kılmış, ancak “Kim Ramazan’da inanarak ve sevabını Allah’tan bekleyerek teravih kılarsa geçmiş günahları bağışlanır” buyurmuştur. Teravih namazı kaç rekat sorusunun cevabı, Ehl-i Sünnet cumhuruna göre 20 rekattır; ikişer veya dörder rekat kılınır, her dört rekatın sonunda istirahat edilir; bu ara “teravih” (istirahat) olarak adlandırılır. Teravih Namazı Vakti ve Cemaatle Kılınması Teravih, yatsı namazından sonra kılınır. Vitir namazı teravihden sonra kılınır. Cami ve mescitlerde imamla birlikte cemaatle kılınması sünnettir. Hatim ile teravih kılmak, yani…

Vefa ve Sadakat: Söz ve Emanet Vefa, sözünde durmak, ahde bağlı kalmaktır. Sadakat ise dostlukta ve işte güvenilir olmaktır. “Münafığın alameti üçtür: Konuşunca yalan, söz verince cayma, emanet edilince hıyanet” hadisi, vefa ve sadakatin önemini gösterir. Resulullah (s.a.v.) “el-Emin” (güvenilir) lakabıyla anılırdı. Emanete riayet, Müslümanın alametidir. Ahde Vefa Allah ahde vefayı emreder. “Ahdi yerine getirin” ayeti, sözde durmayı farz kılar. Antlaşma yapıldığında, söz verildiğinde durulmalıdır. Müşriklere bile verilen söz, Hudeybiye’de bozulmamıştır. Resulullah (s.a.v.) ahde vefa konusunda örnek bir hayat sürmüştür. Emanete Riayet Emanet edileni korumak, Müslümanın alametidir. Resulullah (s.a.v.) “el-Emin” (güvenilir) lakabıyla anılırdı. Münafığın alameti “emanet edilince hıyanet”tir. Emanet, sadece…

Tevazu ve Kibirden Uzak Durma Tevazu, kendini büyük görmemek; kibir ise kendini üstün addetmektir. “Kibirlenenler cehenneme girer” hadisi kibri yasaklar. Resulullah (s.a.v.) en tevazu sahibiydi; köle ile aynı sofrada oturur, binekte yanındakine yer açardı. İlim ehli, “Kibre en layık olan Allah’tır; insan kibre layık değildir” der. Tevazu, gücü zayıfa karşı değil, adaletle kullanmaktır. Kibrin Tezahürleri Kibir; insanları küçümsemek, lütfunu esirgemek, övgü beklemek şeklinde ortaya çıkar. “Ben” demek, kibrin başlangıcıdır. İblis, kibri yüzünden lanetlendi; “Ben ondan hayırlıyım” dedi. Kibir, kalp hastalığıdır; tedavisi tevazu ile mümkündür. Tevazu Kazanma Zayıflarla oturmak, ihtiyaç sahibine yardım etmek, övgüden kaçınmak tevazu kazandırır. Kötü huyu tedavi için…

Nefis Terbiyesi: Emmare, Levvame ve Tezkiye “Nefsini temizleyen kurtulmuştur” ayeti ve “Mücahit, nefsiyle cihat edendir” hadisi, nefis terbiyesinin konumunu gösterir. Kur’an’da nefis; emmare (kötülüğü emreden), levvame (kınayan) ve mutmainne (tatmin olan) mertebeleriyle anılır. Tezkiye, nefsi kötülüklerden arındırıp iyiliğe yönlendirmektir. İrfan yolunda muhasebe, riyazet ve mürşit rehberliği bu sürecin vasıtalarıdır. Aşağıda nefis mertebeleri ve terbiye usulleri özetlenmektedir. Nefis Nedir? Nefis, insanın benliği, arzuları ve dünyaya meyilli yönüdür. Kur’an’da nefis bazen “kötülüğü emreden” olarak nitelenir, bazen de “kınayan” veya “mutmain” olarak. Bu, nefsin mertebelerini gösterir. Nefis terbiyesi, nefsi kötülükten arındırıp iyiliğe yönlendirmektir. Nefs-i Emmare: Kötülüğü Emreden Kur’an’da “Şüphesiz nefis kötülüğü emreder” buyrulur.…

Kalp ve Ruh Hali: Hastalıklar ve Tedavi “Vücutta bir et parçası vardır; o düzelirse bütün vücut düzelir, o bozulursa bütün vücut bozulur. İşte o kalptir” hadisi, kalbin konumunu gösterir. Riya, kibir, haset, kin ve gaflet kalbin hastalıklarıdır. Zikir, tövbe, Kur’an okuma ve salihlerle ünsiyet kalbi temizler. “Kalpler ancak Allah’ı zikretmekle mutmain olur” ayeti, tedavinin kaynağını gösterir. Aşağıda kalp hastalıkları ve temizleme usulleri özetlenmektedir. Kalbin Önemi Kalp, sadece organ değil; manevi anlamda duyguların, niyetlerin ve inancın merkezidir. “Allah sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz; kalplerinize ve amellerinize bakar” hadisi kalbin önemini gösterir. İman kalpte, ibadetler kalbin niyetiyle anlam kazanır. Kalp temiz olursa,…

Haya ve Edep: Utanma ve Terbiye Haya, utanma duygusudur; edep ise terbiye ve görgüdür. “Haya imandandır” hadisi, hayanın konumunu gösterir. Resulullah (s.a.v.) haya sahibiydi; yüzü kızarmadan nasihat edemezdi. Hz. Osman “Zinnureyn” olarak anılır; melekler bile O’ndan haya ederdi. Edep, ilmin öncesinde ve sonrasında gereklidir. “Edep ilimden önce gelir” sözü meşhurdur. Hayanın Tezahürü Haya, günah işlemekten, çıplaklıktan, edepsizlikten utanmaktır. Hayasızlık, imanın zayıflığına işarettir. “Haya imandandır” hadisi, hayayı imanın parçası sayar. Hayası olmayan kişi, dilediğini yapabilir; bu da günaha götürür. Edep Çeşitleri Edep, Allah’a karşı, Resulullah’a karşı, insanlara karşı ve ilme karşı olmak üzere çeşitlenir. Kur’an okurken edep, hocanın huzurunda edep, mescitte…