Zekat Nedir? Zekat Kimlere Farzdır?
Zekat nedir sorusunun cevabı: İslam’ın beş esasından biri olan, belirli malların belirli bir kısmını, belirli şartlarla hak sahiplerine vermektir. “Namazı kılın, zekatı verin” ayeti zekatın farziyetini bildirir. Zekat kimlere farz sorusu ise şöyle cevaplanır: Müslüman, akıllı, ergen, hür ve nisap miktarı mala malik olan; bu malın üzerinden bir kameri yıl (havlü’l-havl) geçen ve malı artıcı (nama) nitelikte olan kişiye zekat farzdır. Zekat, malı temizler ve toplumda fakirin hakkını zengine ödettirir.
Zekat Nisabı ve Zekat Verilecek Mallar
Zekat nisabı, her mal türü için farklıdır. Altında 85 gram (yaklaşık 20 miskal), gümüşte 595 gram; nakit para ve ticaret mallarında ise bu değerlere denk gelen miktar nisaptır. Koyun, keçi, sığır ve deve için hem sayı hem nisap şartları fıkıh kitaplarında detaylı yazılıdır. Zekat oranı genelde 1/40 (yüzde 2,5) olarak bilinir; bu oran altın, gümüş, nakit ve ticaret malı için geçerlidir. Tarım ürünlerinde öşür (onda bir veya yirmide bir) uygulanır. Zekat nisabı ve hesaplama için ehliyetli bir alime veya güncel fetvaya müracaat etmek gerekir.
Zekat Kimlere Verilir? Sekiz Sınıf
Kur’an’da Tevbe suresinde zekat verilecek sınıflar sayılır: Fakirler, miskinler, zekat işinde çalışanlar (âmil), kalpleri İslam’a ısındırılacaklar (müellefe-i kulub), köle azadı, borçlular, Allah yolunda (fi sebilillah), yolcu. Fakir, ihtiyacından fazlası olmayan; miskin, hiçbir şeyi olmayan veya çok az olan kimsedir. Zekat, usul ve fürûa (anne, baba, dede, nine, çocuklar, torunlar) ve zenginlere verilmez. Zekat kimlere verilir konusunda şüphe olan durumlarda fetva ehliyetine başvurulmalıdır.
Zekat Ne Zaman Verilir?
Zekat, malın üzerinden bir yıl geçtikten sonra vacip olur. Bu yılı doldurur doldurmaz vermek müstehaptır. Birçok Müslüman zekatını Ramazan ayında hesaplayıp verir; bu, hem bereket hem de kolaylık açısından yaygın bir uygulamadır. Zekatı geciktirmeden, hak sahiplerine ulaştırmak esastır. Zekat verilecek malın kendi cinsinden verilmesi (altın için altın, para için para) veya değerinin nakdi olarak verilmesi mezheplere göre değişir; fıkıh kitaplarına veya alime danışılır.
